ANTD.VN - Giáo sư Lê Văn Nghị, Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia về động lực học sông biển, Viện Khoa học Thuỷ lợi Việt Nam cho biết, các dự án chống ngập mà TP Hà Nội triển khai thời gian qua với mục tiêu giảm ngập, hỗ trợ tiêu úng cho những trận mưa trong thiết kế, cường độ từ 70-100mm... đã bước đầu phát huy được hiệu quả.

Qua một số trận mưa gần đây tại Hà Nội cho thấy, các dự án chống ngập đã và đang triển khai của thành phố đã phát huy hiệu quả. Nhiều “điểm đen” úng ngập trước đây nay gần như đã không còn xảy ra tình trạng ngập sâu và cũng không còn kéo dài nhiều giờ đồng hồ như trước.

Tuy nhiên, với những trận mưa có cường độ lớn, thời gian dài vượt tổng lượng mưa thiết kế trên diện rộng thì cần phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống thoát nước theo quy hoạch.

Thực tế, với những trận mưa cực đoan, cường độ lớn thì khó có công trình chống ngập nào đảm bảo tiêu thoát ngay được. Ví như, với trận mưa lịch sử ngày 10/11/1984 lên đến 100mm/ giờ, tổng lượng mưa ngày lên đến 560mm, trận mưa lớn nhất được ghi nhận, thì không hệ thống tiêu thoát nào chịu nổi.

Trong các công trình chống ngập khẩn cấp của Hà Nội triển khai vừa qua các hồ điều hòa đã phát huy tác dụng trữ nước điều hòa dòng chảy, các điểm ngập úng cục bộ đã được giải quyết. Trong đó, khu vực năm nào cũng ngập úng là đô thị Resco đã được giải quyết triệt để bởi dự án kênh Thuỵ Phương. Tuyến kênh này ngoài nhiệm vụ là bổ cập nước cho sông Tô Lịch, còn là trục tiêu chính của lưu vực Đông Ngạc, Resco, Ecohome, Ngoại giao đoàn đến Tô Lịch, cho phép trữ nước và tiêu thoát được nước cho khu vực này theo hai chiều trực tiếp ra sông Nhuệ hoặc sông Tô Lịch. Các trận mưa lớn vừa qua cho thấy, các khu vực này gần như không ngập hoặc có nhưng ít và rút rất nhanh.

- Với những trận mưa cực đoan, mưa dồn dập trong thời gian ngắn, theo Giáo sư, liệu có giải pháp nào tiêu thoát được hết nước cho đô thị trong thời gian ngắn?

- Lượng mưa rất khó để dự báo, nhất là những trận mưa cực đoan, cường độ lớn trong thời gian ngắn thì gần như không dự báo được. Cũng bởi vậy, không thành phố nào trên thế giới đặt ra bài toán công trình chống ngập phải tiêu thoát hết cho các trận mưa cực đoan.

Những dự án chống ngập chỉ giải quyết được những trận mưa theo thiết kế, theo từng khu vực. Với những trận mưa lớn cực đoan, nhiều đô thị trên thế giới cũng bị úng ngập. Trong khi đó, Hà Nội có tốc độ đô thị phát triển quá nhanh và hạ tầng thoát nước chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch nên đã bộc lộ những bất cập.

- Hà Nội sẽ triển khai một số giải pháp để tăng khả năng tiêu thoát nước, chống ngập trong đó có giải pháp xây dựng thành phố bọt biển, ông đánh giá như thế nào về định hướng này?

- Thành phố bọt biển là thiết kế dành cho lưu vực lớn, đô thị mới mà không dành cho những khu vực đô thị cũ như Hà Nội hiện nay. Muốn xây dựng TP bọt biển thì phải có hạ tầng và phải có quy hoạch từ đầu. Đó còn chưa kể, do địa chất của Hà Nội phần lớn là đất có tính thấm thấp nên khả năng thấm nước bề mặt kém, chưa nói đến việc tỷ lệ bê tông hoá rất cao.

Nếu Hà Nội hướng đến giải pháp xây dựng TP bọt biển thì cần tính toán cụ thể, kỹ lưỡng xem xây dựng các bể ngầm như thế nào, thời điểm nào vận hành thì đạt hiệu quả cao và ngay cả đường cống thoát nước cũng cần xem xét là các bể trữ nước.

Còn thông thường, mô hình TP bọt biển chủ yếu là trữ nước đầu nguồn, còn trong nội đô Hà Nội hiện tại với mật độ xây dựng dày đặc thì chi phí đầu tư là rất lớn. Đô thị bọt biển là xu hướng của thế giới, với việc đồng bộ các giải pháp trữ nước và có hiệu quả cao cho một khu đô thị hỗn hợp có rừng, có đất nông nghiệp, có hồ chứa, có đô thị.

- Vậy ông có khuyến nghị giải pháp gì để Hà Nội tăng khả năng tiêu thoát, hạn chế úng ngập kéo dài?

- Giải quyết úng ngập là bài toán áp lực lớn cho Hà Nội trong khi hệ thống đường ống thoát nước khu vực trung tâm đã hình thành cả trăm năm nay và liên tục được nối dài làm giảm khả năng tiêu thoát nước, chưa kể bùn đất lắng đọng gây ách tắc. Trong khi, hệ thống kênh trục chưa được đầu tư triệt để. Đến nay mới đầu tư được kênh trục cho lưu vực sông Tô Lịch nhưng vẫn có ý kiến cần nâng cao năng lực trữ và dẫn nước.

Còn ở phía Tây, sông Nhuệ hiện đóng vai trò là kênh tiêu thoát nước đô thị, không còn là kênh tiêu nông nghiệp như lịch sử. Chúng ta cần phải sử dụng nó với vai trò là một trục tiêu đô thị với chức năng trữ nước của hồ điều hòa khi mưa lớn vượt tần suất và cải tạo, cần tạo ra mặt ngang có mặt thoáng rộng và chiều sâu lớn, chứ không chỉ như các thông số quy hoạch.

Rồi cả lưu vực sông Tô Lịch, sông Đáy cũng phải biến thành các hồ trữ nước lớn trong khi vẫn đảm bảo dẫn nước với lưu lượng thiết kế. Khi có mưa lớn ngoài việc dẫn nước theo thiết kế về các đầu mối tiêu, chúng có đủ không gian để trở thành các hồ điều hòa siêu lớn để trữ nước giảm ngập.

Còn nếu vẫn ứng xử với các sông Nhuệ, sông Đáy và các sông nội đô khác như một kênh dẫn nông nghiệp chỉ tính toán đủ mặt cắt dẫn nước thiết kế thì đã bỏ phí, không tận dụng hết được khả năng trữ nước khổng lồ của các con sông này cho chống ngập đô thị.

Tiếp đến, cần xem xét nâng cao khả năng trữ nước của các thảm thực vật, cây xanh của các công viên, bằng cách hạ thấp cao độ của thảm thực vật quanh hồ cao hơn mặt nước thấp hơn mặt đường.

Trước mắt, Hà Nội có thể xem xét cải tạo cao độ các khu vực cây xanh quanh công viên thấp hơn mặt đường xung quanh để trữ nước mưa, như công viên Thống Nhất; công viên Hồ Ba Mẫu; công viên Thủ Lệ...

Theo https://anninhthudo.vn/